خراسان شمالي از شمال با جمهوري تركمنستان از جنوب و شرق به استان خراسان رضوي و از غرب به استان گلستان و سمنان محدود مي شود و در گذرگاه زائران حرم مطهر علي بن موسي الرضا (ع) واقع شده است.

جاذبه هاي گردشگري و آثار باستاني استان خراسان شمالي همه ساله گردشگران زيادي را به خود فرا مي خواند كه بنا به گزارش كارشناسان ميراث فرهنگي، سالانه 12 ميلون مسافر از اين استان عبور و يا ديدن مي كنند.

آرامگاه امامزاده سلطان سيدعباس بن موسي بن جعفر (ع) برادر امام رضا(ع)، آرامگاه امامزاده حمزه بن موسي الرضا (ع)، آرامگاه شاهزاده عبدالرحمن خرق، آرامگاه شيخ رشيدالدين محمد بيدوازي و مقبره شهدا از جمله مكانهاي زيارتي و آثار باستاني اين استان به شمار مي رود.

همچنين قلعه جلال الدين، كاروانسراي قره بيل، چهارتاقي تيموري، غارهاي هنامه، سنگ نگاره هاي جربت، معبد اسپاخو، آيينه خانه مفخم و عمارت مفخم از ديگر آثار باستاني اين منطقه به شمار مي رود كه برخي از آنها به ثبت آثار ملي نيز رسيده اند.

روستاهاي توريستي خراسان شمالي نيز با طبيعتي سرسبز و جاذبه هاي زيست محيطي همه ساله گردشگران زيادي را به استان فرا مي خوانند.

روستاي اسپيدان در شهرستان بجنورد، روستاهاي استاد و خسرويه در فاروج، دركش در مانه و سملقان، رويين در اسفراين، زوارم در شيروان و روستاي دشت در شهرستان جاجرم روستاهاي توريستي خراسان شمالي هستند.


بخشي از جنگل گلستان نيز در محدوده استان خراسان شمالي واقع شده است كه خود جاذب گردشگران بسياري است.

همچنين تنوع زيست محيطي، وجود گونه هاي متنوع گياهي و جانوري و اقليم مناسب اين منطقه همه ساله جاذب طبيعت دوستان زيادي است.

مجموعه هاي تفريحي تفرجگاه "بش قارداش"، بوستان "بابا امان"، دره هاي اسفيدان، فيروزه، بازخانه، مهنان و چشمه آب گرم ايوب از ديگر جاذبه هاي طبيعي و گردشگري خراسان شمالي محسوب مي شود.


تنوع اقوام از شاخصه هاي اصلي خراسان شمالي است، اهالي ترك، فارس، كرد، كرمانج، تات، بلوچ و تركمن با صلح و صفا در كنار يكديگر زندگي مي كنند و مهمان دوستي و مهمان نوازي از ويژگي هاي آنان است.

اهالي خراسان شمالي، مردمي توانمند و هنرمند هستند كه با الهام از طبيعت آثار هنري و صنايع دستي بديعي را خلق مي كنند كه در سبد سوغات مسافران اين استان جايگاهي ويژه دارد.

بافته هاي داري، گليم، فرش و پشتي تركمن، پلاس، سفره كردي، چاروق، چادرشب، لباسهاي محلي كردي، تركمني و زيورآلات سنتي از جمله صنايع دستي خراسان شمالي است.

آبنبات يا شكرپنير نيز سوغات شهرستان بجنورد، شيريني بخش كام مسافران اين ديار است.

 

10 اثر تاريخي استان خراسان شمالي در نخستين همايش ثبت آثار ملي كشور كه در اصفهان برگزار شد شايسته ثبت در فهرست آثار ملي شناخته شدند.

به گزارش ميراث آريا (chtn) مدير كل ميراث فرهنگي صنايع دستي وگردشگري خراسان شمالي گفت: درنخستين همايش ثبت آثار ملي كشور كه هفته گذشته دراصفهان برگزار شد با ارئه گزارش پروند ه هاي ثبتي استان ده اثر به ثبت ملي رسيد.

علي كاظمي افزود: گزارش هاي مربوط به پرونده هاي ثبتي استان در حوزه شهرستان هاي شيروان،اسفراين وگرمه ارائه شدو پس از بررسي توسط كميته تخصصي وشوراي سياستگذاري ثبت با احكام ثبتي خراسان شمالي موافقت شد.

وي اين آثار را درحوزه شهرستان گرمه شامل: رباط دشت، رباط عشق 2، رباط آرچه، تپه قزلق 1و2،محوطه گنداب وآثار مربوط به حوزه شهرستان شيروان ،تپه كاريز،تپه كلاته، تپه ارگ سرياني دانست وي همچنين افزود: در اين همايش قلعه صعلوك شهرستان اسفراين نيز در فهرست آثار ملي ثبت شد.

كاظمي گفت: اين آثار از نظر تاريخي يك دوره زماني طولاني از حدود هزاره سوم پيش از ميلاد تا دوره مياني اسلامي را دربر مي گيرند.

وي افزود : تا كنون 454 اثر استان در سه دسته ميراث تاريخي فرهنگي ميراث معنوي وميراث طبيعي در فهرست آثار ملي كشوربه ثبت رسيده است.
 

Tebyan-Bojnurd.ir
نقش حياتي موزه ها در جوامع بشري نقشي بديع و ماندگار و مروج ناب ترين پديده هاي فرهنگي است. اين گنجينه هاي آثار شاخص فرهنگي و تاريخي در واقع مراكز اصلي حفظ يادگاران نسل هاي گذشته به شمار مي آيد و اسناد معتبري از هنر، فرهنگ و تاريخ را ارائه مي دهد. هدف موزه ها، گردآوري، نگهداري، انتقال و نمايش شواهد بر جاي مانده از گذشته انسان و محيط زيست به منظور بررسي، آموزش و بهره برداري معنوي و حتي مادي است.فاروج به دليل دارا بودن آثار متعدد تاريخي و داشتن 172 اثر شناسايي شده از جمله مناطق ارزشمند خراسان شمالي به لحاظ آثار فرهنگي و باستاني است كه نيازمند توجهي ويژه براي حفظ آن هاست. مسجد جامع و حمام تاريخي روستاي «استاد»، سنگ قبرها، آسياب هاي سنگي، قلعه ها، تپه و برج از آثار تاريخي اين شهرستان است كه تاكنون كمتر به آن ها پرداخته شده است.


از جمله بناهاي تاريخي شاخص فاروج حمام قديمي آن است كه قدمت آن به اواخر دوره قاجاريه مي رسد. اين اثر در سال 88 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيد و با توجه به كاربري مردمي آن، سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كشور تبديل آن به موزه مردم شناسي را مصوب كرده اما با گذشت چند سال از اين مصوبه هنوز كاربري خود را بازنيافته است. يكي از شهروندان در اين باره مي گويد: زماني كه اين اثر تاريخي به ثبت ملي رسيد و طبق مصوبه اي مقرر شد كه به موزه تبديل شود، علاقه مندان به مطالعه آداب و رسوم، البسه و آثار تاريخي اين خطه اجراي اين مصوبه را مجالي براي استفاده هاي علمي از اين مكان تصور كردند كه متأسفانه تاكنون عملي نشده است. «رضايي» مي افزايد: وجود اين قبيل اماكن، انگيزه گردشگران را براي تقويت بيشتر در منطقه و رونق اقتصادي آن افزايش مي دهد.


عاملي براي جلوگيري از نابودي فرهنگ بومي
«شاكري» مي گويد: با وجود قدمت تاريخي فاروج هنوز بسياري از آداب و رسوم قديمي آن براي نسل جوان ناشناخته مانده است كه راه اندازي موزه مردم شناسي مي تواند خاطرات گذشتگان را تداعي كند.

شهروند ديگري معتقد است: آثار تاريخي زيادي در شهرستان وجود دارد كه به دليل نبود فضاي مناسب براي معرفي و ارائه به مردم، كمتر كسي نسبت به آن ها، اطلاعات دارد.«چوپاني» مي افزايد: بسياري از آداب و رسوم، حرفه ها و نوع گويش و پوشش در شهرستان رو به فراموشي است و براي معرفي هويت، فرهنگ و تاريخ اقوام و تيره هاي مختلف بايد چنين مكان هايي فراهم شود. وي خاطر نشان مي كند: ساكنان فاروج تركيب سه قوميت تات، فارس و كرد هستند و هر يك از آن ها فرهنگ و رسوم ويژه و زيبايي دارند اما گسترش ارتباطات و رفت و آمد مردم با شهرهاي بزرگ و همگون شدن فرهنگ، گويش و لباس آن ها با فرهنگ هاي غالب، اين آداب و رسوم را به فراموشي سپرده است به نحوي كه حالا در روستاهاي كردنشين، كمتر آن لباس هاي زيبا، رنگارنگ و اصيل بومي مشاهده مي شود. شهروند ديگري مي گويد: حمام قديمي فاروج كه به اسلوب دوره قاجاريه ساخته شده، معرف بخشي از فرهنگ منطقه است كه اميدواريم مردم شهرستان زودتر راه اندازي موزه در آن را شاهد باشند.


معرفي آثار براي جلوگيري از به يغما رفتن
در همين رابطه، يك كارشناس ميراث فرهنگي با ارائه توضيحي از موزه مردم شناسي مي گويد: اين موزه ها آداب و رسوم، اعتقادات، پوشاك و سنن اجتماعي حاكم بر جامعه را نشان مي دهد. «قادرپناه» مي افزايد: بايد نوعي وابستگي و دلدادگي فرهنگي را بين اشيا و بازديد كنندگان به وجود آورد و موزه را مانند يك مجتمع آموزشي و پژوهشي مورد استفاده همگان قرارداد. وي خاطر نشان مي كند: با معرفي آثار تاريخي، سطح آگاهي و دانش بازديد كنندگان بالا مي رود و در نتيجه، غارت گران اموال فرهنگي كمتر مي توانند آثار تاريخي با ارزش ما را به يغما ببرند. وي تصريح مي كند: براي دستيابي به اهداف ديگر موزه ها بايد كلاس هاي آموزشي مرتبط و در خور نوع موزه ها برگزار شود؛ به عنوان مثال مي توان در كنار موزه هاي هنرهاي تزئيني كلاس هاي تذهيب و كتابت، براي موزه هاي تاريخ و باستان شناسي كلاس هاي سفال گري و در كنار موزه فرش، دوره هاي آموزش قالي بافي برگزار كرد.


تأخير به دليل كمبود بودجه و مشكل مرمت بوده است
در اين ارتباط، فرماندار فاروج با يادآوري اين كه حمام تاريخي اين شهر با قدمت حدود 150 سال در سال 88 به ثبت رسيد و مرمت آن با محوريت حفظ بنا با همان خصوصيات اوليه آغاز شد، به گزارشگر ما مي گويد: تخصيص نيافتن به موقع اعتبارات ملي براي مرمت، روال اجرايي اين پروژه را به تعويق انداخت.

«سيدعبدا... ارجائي» خاطر نشان مي كند: نفوذ آب در فضاي پاييني داخل حمام پس از مرمت، تمام گچ كاري هاي انجام شده را از بين برد و مجبور به دوباره كاري شديم.

وي اظهار مي كند: به دليل تغييرات جوي و سرماي هوا، پيش بيني مي شود كه مرمت اين اثر 3 ماه به طول بينجامد.وي با اشاره به ظرافت اجراي مرمت بناهاي تاريخي و لزوم صيانت از اسلوب معماري آن ها عنوان مي كند: علاوه بر هزينه 650 ميليون ريال براي تملك، يك ميليارد و 40 ميليون ريال نيز براي بازسازي اين حمام هزينه شده است و مرمت اين بنا 80 درصد پيشرفت فيزيكي دارد كه اگر اعتبار مورد نياز آن امسال ابلاغ شود، تا دهه فجر بهره برداري خواهد شد.

وي يادآور مي شود: تبديل اين حمام به موزه مردم شناسي از مصوبات سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كشور است و به همين دليل، امكانات مورد نياز آن هم خريداري شده و در استان موجود است.«ارجائي» خاطر نشان مي كند: وسايل مورد نياز براي چيدمان موزه مردم شناسي فراهم شده است تا در قالب اين موزه، غرفه هايي براي معرفي فرهنگ شهرستان، صنايع دستي، حرفه هاي قديمي و سوغات منطقه به ويژه آجيل داير شود.

وي اظهار اميدواري مي كند: با مرمت حمام قديمي و راه اندازي موزه، شهروندان و مسافران بيشتر از گذشته با فرهنگ و سنن و آثار تاريخي فاروج آشنا شوند.
خراسان شمالي - مورخ شنبه 1390/06/19 شماره انتشار 17928
نويسنده: مهربان مهربان

درشرق جاده سنخواست وجنوب روستاي قلّي بازمانده كاروانسراي باشكوهي درگستره دشت سنخواست پديداراست .اين رباط روزگاري درمسيرراه كارواني گرگان به مشهدونيشابورقرارداشته است ازعمرآخرين تجديدبناي آن حدودپنج قرن مي گذرد.

اين رباط را«مك گريگور»درسفرنامه اش «رباط شاه»(احتمالاشاه عباس )ناميده است :«درفاصله 9مايلي جوشقان دردومايلي سمت چپ راه ويرانه هاي كاروانسراي قديمي به چشم مي خوردكه رباط شاه نام داردكاروانسرابرسرراه كاروان روي «استرآباد»به «نيشابور»قرارداشته كه ازگرگان مي گذشته وهم اكنون به سبب وجودتركمن هابه كلي متروك شده است »(1)

درروزنامه اردوي همايون (نمره پنجم)رباط قلي چنين توصيف شده است :«نيزازقراي آن ده (سنخواست )ده قلّي است ،واقع دردامنه كوه موسوم به همين نام ،كه قسمتي ازصعلوك مي باشد...درنيم فرسخي اين قريه ،رباطي است موسوم به رباط قلّي ،دركمال متانت واستحكام ،بناي آن ازسنگ خاره وگچ خالص ودرساخت اين بناهيچ فروگذاشت نشده ،كتيبه به خط ثلث بسيارخوش دربالاي دربرروي سنگ سخت كبودنقاري نموده كه بعضي ازآن باقي است ولي تاريخ بناكه اصل است ريخته شده ،اين بناازابنيه قبل ازصفويه است وظن غالب آنكه درزمان آبادي گرگان ،اين رباط وبعضي رباطات ديگردرراهي كه ازخراسان به گرگان معمول بوده ساخته شده است ».(2)

ناصرالدين شاه عمراين بنارابه حدوددوران صفوي ياتيموريان ،تخمين مي زند:«اين رباط سابقاشارع عام ومحل عبورقوافل ومردم بوده است به اين معني كه درعهدسلاطين صفويه ياگوركانيه ياقبل ازآنهاازكالپوش ازراه دشت آلمودلومي آمده اندرباط عشق ،كه آنجاهم منزل وتوقفگاهي بوده است وازآنجابه اين «رباط قلّي»مي آمده وبه اسفراين رفته ازنيشابورسردرمي آورده وازآنجابه بلخ وحدودتركستان مي رفتند،يعني دروقتي است كه شهرجرجان آبادبوده است »(3)

صنيع الدوله نيزباشمردن نام رباطهاي مسيرگرگان –مشهدموقعيت رباط قلّي رامشخص مي سازد:«رباط قلي يكي ازرباطات بين راه گرگان ومشهداست به اين معني كه ازگرگان به مشهدشارع وشاهراه معتبري بوده ودراين شاهراه ازقرارذيل رباطات ساخته بوده انداول رباط شهرگرگان ،دويم رباط فرس ،سيم رباط دهنه گرگان ،چهارم

رباط دهنه دشت ،پنجم رباط قره بيل ،ششم رباط عشق ،هفتم رباط قلي ،هشتم قره جه رباط ،نهم رباط نصيرآباد،دهم رباط سلطان ميدان ،يازدهم رباط حسن آبادچكنه ،دوازدهم رباط چنبرغربال ،سيزدهم رباط سيدآباد،چهاردهم رباط شانقله »(4)

وجه تسميه
اين رباط به اسم «قريه قلّي» مشهورشده است وآن قريه كه سابقادرنزديكي اين رباط بوده است به اسم كوه قلّي معروف گرديده وبايددراين كوه گياهي برويدكه شبيه بوده باشدبه «مو»چنانكه گياه ديگري رابه همين تقريب «توكليجه »ميگويندومورابه تركي «قيل»مي نامندكماقيل بالتركيه

كمانچه تارزلفين وصفني مين تيلنن سولر

دكل قولّي ضعيف انون اگرچه قبلنن سولر(5)

بناي رباط ،مستطيل شكل بوده وازسنگهاي سرخ ،سبز،بنفش ،سياه باملاط گچ ساخته شده است كه طول 52وعرض آن 33مترمي باشدورودي رباط درضلع شرقي قرارداردكه درگاهي به عرض 5/2متروارتفاع 3مترراتشكيل مي دهدضخامت ديواردرگاه ورودي 75سانتيمتراست ارتفاع اين درگاه زيباي سنگي مسلمابيش ازاين بوده است .

بالاي سردرورودي جاي خالي كتيبه اي كه درحال حاضرفروريخته وجودداردصنيع الدوله درباره اين كتيبه دركتاب «مطلع الشمس» مي نويسد:«ازكتيبه بالاي درتقريباچهارصفه باقي است درطرف دست راست ارالقاب سلطنت اين كلمات نوشته شده «بالاستحقاق علي الاطلاق مزيت سريرالخلافه »وازطرف دست چپ اين كلمات «العالي شجا ع الدين والدنيا»واين كتيبه رابه خط ثلث بسيارخوش برصفحات سنگ سخت كبودنقاري نموده اندولوح تاريخ افتاده است ولي جودت خط كتيبه شهادت ميدهدكه تاريخ بنااواسط محمدگوركانيه آن طرف نمي گذرد،بالاي كتيبه درپيشاني سردرخطوطي گچ بري كرده اندوليكن ازتواترنقاط امطارضايع شده قرائت نمي شود.»(6)

صنيع الدوله درموردشكل ساختماني رباط مي نويسد:«شكل رباط مستطيل شكل است وطول ديوارازخارج به قدم مردمتوسط القامه 62قدم مي شودوعرض آن 52طول بناازمشرق به مغرب است دراطراف ديوار6برج بودچهاردرچهارزاويه ودروسط ديوارهاي جنوبي وشمالي ازدررباط كه داخل مي شودرات در،طاق عالي عظيمي است وازدوسمت يمين ويسارداخل چهارراه منتهي به دواصطبل طولاني مي شودكه دردوسمت جنوب وشمال رباط ساخته شده وطول هريك پنجاه قدم مي شود»(7).

ابن كاروانسراداراي شش برج است كه بيش ازهفت مترارتفاع دارندازبيرون استوانه اي وازداخل مربع شكل مي باشندبربدنه هريك ازبرجهاپنج روزنه ديدوتيراندازي تعبيه گرديده ،اندازه برخي ازآنها35*7سانتيمروبعضي 55*15سانتيمترمي باشد،سه روزنه درارتفاع 3متري ودوروزنه درارتفاع 5متري برجهاديده مي شود0

باگذشتن ازدروازه وعبورازراهرويي به عرض 5/3متربه اطاق چهارگوشي باسقف گنبدي مي رسيم 0دردوطرف اين اتاق كه حكم رابط راداشته (اندازه هرضلع 40/5متروضخامت ديوار15/1متر)دواتاق زيبا(08/4*9متر)باسيزده ستون مدورساخته شده است .هرستون برروي سكويي چهارگوش به ارتفاع 45سانتيمتربناگرديده وبلندي آن تازيرسرطاقي 08/1متراست .

اصطبل
اتاق رابط درطرفين شمال وجنوب به دواصطبل درطرفين شمال وجنوب به دواصطبل منتهي مي شوندكه به شكل قرينه ساخته شده اندومشخصات هردومشابه هم مي بشاند.اصطبل 36مترطول80/4مترعرض دارد9آخوردرضلع جنوبي آن واقع گرديده وسكوهايي به عرض 80/2وطول دومتروضخامت 45/1متردرآن ديده مي شود0دربدنه اين سكوهاروزنه هايي كه احتمالاهواكش بوده (به ابعاد25*33سانتيمتروقطر90سانتيمرت)وجودداردودركنارهرآخورسوراخي (17*17سانتيمروبه عمق 55سانتي

متر)تعبيه شده ،به نظرمي رسداين سوراخهاجاي قراردادن چوبهايي بوده كه افسارچهارپايان رابه آن مي بستند.

دروسط ضلع جنوبي اين اصطبل ،راه ورودبه برج بادرگاهي (92*125)پيداست اتاق ورودي به برج كه آثاري ازپله درآن ديده مي شودنيم دايره اي ،به قطر 50/2مترومحيط 5/4متراست .

صحن رباط
پس ازاتاق رابط ،اتاقي وجودداردكه ساختمان رابه حياط ارتباط مي دهداين اتاق 90/4طول و30/4مترعرض داردكه دربالاي آن آثارخانه اي كه فروريخته به چشم مي خورد.محوطه رباط داراي 24مترطول و16مترعرض ميباشدكه سنگهاي فروريخته درگوشه وكنارآن به وفورديده مي شوداين حياطداراي چهارايوان درچهارضلع بوده ،ايوان ضلع غربي كاملافروريخته ودردوسوي ايوانهاي شمالي وجنوبي آثاردواتاق پيداست ودرهرسمتضلع ايوان غربي يك اتاق وجودداردكه يكي ازآن دوپابرجاست .

آثارگچ كاري زيبايي دربالاي ديوارداخلي ان ونزديكي سقف ديده ميشوداتاقهاي ضلع شمالي احتمالادوطبقه بوده اندايوان ضلع جنوبي كه شبيه ايوان ضلع شمالي است 90/4مترطول و4مترعرض داردوبرپيشاني آن جاي كتيبه اي فروريخته به ابعاد70/2*90سانتيمترنمايان است 0دركتاب مطلع الشمس ،درموردصحن رباط آمده است :«درصحن رباط سه ايوان ساخته شده است يكي روبه شرق ،محاذي طاق بزرگ دالان ودرهرسمت اين

دوايوان ،دوحجره واقع شده ،كليه اين رباط راخيلي به استحكام واهتمام ساخته اندواستادآن چنان مهارت داشته است كه سنگ رامثل آجربكاربرده است روي كارازهرجامثل بناي آجري دركمال صافي واستواست وكف دالان وحجرات وصحن به حكم تناسب ازيك ذرع الي يك ذرع ونيم پرشده وبالاآمده است»(8).

دركناررباط آثارقناتي به چشم مي خوردكه روزگاري آب آشاميدني مسافران رباط راتامين مي كرده اين كاريزازچشمه هاي قلل شمالي قلّي مايه مي گرفت ودرفاصله 200تا300متري آن درضلع شمال آثارچندين آسياب آبي هنوزباقي است .

درميان رباطهاي موجود(عشق ،قره بيل ،قلي )درمحدوده بجنورد،رباط قلّي ،زيباترين ومستحكم ترين آنهاست گرچه اين رباط در5كيلومتري شرق جاده سنخواست وتاحدودي به دورازراه ارتباطي اصلي است امارباط قلي به عنوان يكي ازآثارباشكوه معماري ايراني مي تواندمحلي براي جلب سياحان ودوستداران وعلاقمندان بازديدازآثارباشكوه معماري ايراني باشد .

ماخذ:

1- گريگور،سي .ام 0شرح سفري به ايالت خراسان وشمال غربي افغانستان 0ج 2ترجمه اسدالله توكلي طبسي ،ص 104

2- صنيع الدوله ،محمدحسن خان ،اردوي همايون ،ص62

3-قاجار،ناصرالدين شاه ،سفرنامه دوم ناصرالدين شاه ،ص88

4- صنيع الدوله ،محمدحسن خان ،مطلع الشمس ،ص121

5و6و7و8همان كتاب ص 122



منبع:www.gelli.blogfa.com

تالابهاي لرستان از جمله جاذبه هاي طبيعي  بويژه در فصل بارندگي  زيباي خاصي به منطقه مي دهد .علاوه بر اين تالابها  مامن وزيستگاهي مناسب براي انواع پرندگان ، آبزيان و پرندگان  بومي ومهاجر مي باشد . در اين ميان هفت تالاب در منطقه آهكي  در شرق  رودخانه كشكان  كبير كوه قرار دارند  همچنين تالاب بيشه دالان  در جنوب شهرستان  بروجرد وتالاب سيلاخور در شمال غربي شهرستان دورود قرار دارد.

نام موقعيت وسعت حيات وحش پوشش
گياهي
بهره برداري تجهيزات دسترسي
درياچه گهر شهرستان
دورود/اشترانكوه
۱۵۰هكتار خال قرمز
رنگين كمان
ماهي قزل آلا
ني _جلبك صيدتفريحي _ آستانه،چشمه
خيه از طريق
شهرستان دورود
تالاب تكانه ارتفاعات چول ۱۲تالاب
فصلي و دايمي
۵ هكتار ماهي سياه ني شكار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب لفانه ۱و۲ شهرستان پلدختر ۱۰ هكتار پرندگان ني شكار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب زردابه شهرستان پلدختر ۲ هكتار آبزي ني شكارممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب سياه شهرستان پلدختر ۱/۵ هكتار مهاجروبومي ني شكار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب بلمك شهرستان پلدختر ۱۴ هكتار   ني شكار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب جمجمه فصلي و دائمي ۳/۷ هكتار   ني شكار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب كبود فصلي ودائمي ۴هكتار   ني شكار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب ۱وتاف ۱و۲ شهرستان پلدختر ۵ هكتار   ني شكار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب
گلم سوزه
شهرستان پلدختر ۲ هكتار   ني شكار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب پيكه شهرستان پلدختر ۳/۵ هكتار   ني شكار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب
بيشه دالان
جنوب شرقي
شهرستان بروجرد
٩۱۳هكتار پرندگان آبزي وكنار
آبزي بومي ومهاجر
ني شكار
يا پروانه
_ دشت سيلاخور

اين بناي مذهبي وتاريخي در قسمت شرقي شهر بروجرد واقع شده است به استناد كتيبه هاي موجود امام زاده جعفر (ع) فرزند امام موسي كاظم (ع) است اما برخي از  منابع و متون تاريخي با پنج (5) واسطه نسبت اين امام زاده را به امام سجاد(ع) مرتبط مي سازند ساختمان گنبد هرمي شكل اين آرامگاه نمونه اي بسيار زيبا از هنر و معماري عهد سلجوقي مي باشد. داخل حرم هشت ضلعي است ودروسط آن معجري از چوب و ورشوساخته شده است اين معجر روي قبري كه شش پله پايينتر از حرم است قرار دارد .طبقات بقعه غير از مخروط انتهايي 18 طبقه است.
تاريخ وفات امام زاده جعفر 525 هـ .ق است اندازه كلي زير بناي مقبره 22*20 و ارتفاع آن 20 متر است سقف آن روپوش و نماي بيروني آن هرمي شكل با مصالح آجر و كاشي و داخل بنا آينئه كاري است برروي درب كنده كاري شده آن آياتي از قرآن كنده كاري شده است . اين مقبره در سال 1208 به فرمان تقي خان حاكم آن زمان بروجرد تعمير و مرمت  شده است .در محوطه اين امامزاده پنجاه اصله درخت موجود است كه دو اصله آن چنار و يكي از آنها 380 سال قدمت دارد . بناي مذكور مربوط به دوره سلجوقي (717هق) وبه شماره 1855 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است

چهارشنبه سیزدهم 7 1390

رودخانه هاي لرستان :
در استان لرستان 23 رود جريان دارد كه بر اساس حوضه ي آبريز به سه دسته اصلي تقسيم مي شوند رودهاي حـوضـه ي دز و رودهـاي حوضـه كـرخه ، كه در مجـموع 96 درصـد سطح استـان را دربـر مــي گيرند. و رودهاي حوضه ي مركزي كه سطح كوچكي از شرقي ترين قسمت استان را به خـود اختصاص داده اند .

رودخانه هاي حوضه آبريز دز :
رودخانه سزار ، تيره ، رودخانه بختياري ، سرخاب ، كشور ، سبز ، چم چيست ، اسك ، رودخانه اليگودرز و ازنا قابل ذكرند .

رودخانه هاي حوضه ي آبريز كرخه :
رودخانه سيمره ، كشكان ، كهمان ، دره شهر ، گند ، خرم آباد و گرگافه حوضه آبريز كرخه را تشكيل مي دهند .

كوههاي لرستان :
لرستان سرزميني كوهستاني است و كوه ها نيمي از مساحت آن را پوشانيده اند . در اين استان 35 قله با ارتفاع بيش از سه هزار متر وجود دارد . كوههاي شرقي و جنوب شرقي : در اين ناحيه كه مرتفع ترين قلل استان واقع شده ، اشترانكوه با حدود 4050 متر ارتفاع از شمال غربي به جنوب شرقي امتداد يافته و داراي قلل متعدد مي باشد در جنوب اشترانكوه كازنهستان و در غرب آن كوه سرسبز واقع شده است .
   اين كوهها در تمامي سال پوشيده از برف مي باشند و از منابع آبي مهم استان به شمار مي روند درياچه هاي زيباي اين كوهها در حوزه آبريز رودخانه دز قرار دارند .
كوههاي شمالي : 
در شمال استان كوههاي مرتفع از قبيل گرين با 3623 متر ، رخاش 3592 متر ، ميش پرور با 3587 متر و خرگوشناب وجود دارد . اين كوهها در حد فاصل بروجرد و الشتر قرار گرفته و به صورت سدي ارتباط بخش شمال غربي با شمال شرقي را از يكديگر قطع نموده است .
كوههاي مركزي :
رشته كوهي كه بخش مياني شهر خرم آباد را در برگرفته ، سفيد كوه نام دارد . اين كوه در شمال غربي شهر قرار گرفته از شمال غربي به جنوب شرقي امتداد دارد و ارتفاع آن 2931 متر مي باشد و نيز كوه هشتاد پهلو با 2991 متر در اين ناحيه قرار دارد .

كوههاي غربي :
كوههاي موجود در غرب استان كه كوهدشت را در بر گرفته اند عموماً به صورت موازي در جهت شمال غرب به جنوب شرق امتداد يافته كه مهمترين آنها عبارتند از كوه هنجيس با 2642 متر ، پشتكوه با 2002 متر مله كوه با 2004 متر ، كوه بلوران با 1902 متر ارتفاع و چند رشته از انتهاي غربي استان قرار گرفته اند.
1-2-5. كوههاي جنوبي : بخشهاي جنوبي استان از رشته كوههاي كمتري ( در مقايسه با ساير نواحي ) برخوردار است مهمترين كوههاي اين بخش عبارتند از : كوه از ، گراخو ، كو ، سراب ، كوه گريوه .

۱- نافه بريه (Nafa Boriya) و دسگيرو (Das Giro)
     هنگامي كه نوزاد دختري در خانواده اي( در لرستان ) بدنيا مي آيد ، بعضا ناف او را بنام پسر بچه (معمولا از اقوام نزديك همچون پسر عمو ) و يا جواني از خانواده يا طايفه ديگر مي برند اين عمل را نافه برييه (Nafa Boriya) مي گويند و از اين زمان به بعد است كه نوزاد دختر اصطلاحا دسگيرو (Dasgiro) و يا نامزد طرف مقابل مي شود و از جانب پسر و خانواده اش هديه اي بنام نشونه (Neshona) براي دختر مي برند و با برگزاري جشن كوچكي از اين هنگام به بعد تا عروسي دختر مذكور ، تهيه لباس و برخي از مايحتاج دختر بعهده داماد خواهد بود.
۲- سرنجه گيرو (Serenje Giro)
       هنگامي كه دختري در لرستان به سن ازدواج رسيد و بمناسبت هاي مختلف از سوي خانواده ها و اقوام و آشنايان بعنوان دختر دم بخت به ديگران معرفي و پيشنهاد گرديد ، زنان و دختران به سن رسيده خانواده داماد به بهانه هاي مختلف به منزل دختر دم بخت مي روند تا ضمن ديدن از نزديك و ورانداز وي، او را مورد ارزيابي و سنجش نيز قرار دهند . اين مرحله در اصطلاح لري سرنجه گيرو (Serenje Giro) ناميده ميشود . واژه سرنجه در زبان لري بمعني سنجد است  .
۳- شيريني حروني
         زماني كه دختر انتخاب شد در روز مقرر خانواده داماد مقداري شيريني  بهمراه كله هاي قند و قواره اي پارچه و يك يا چند قطعه طلا به خانه عروس ميروند تا با اهدا آن نامزدي وي براي پسرشان را رسميت داده و مورد تاييد و تاكيد مجدد قرار دهند . پذيرايي اين روز را اصطلاحا شيريني حروني مي نامند و معمولا رفت و آمد داماد بخانه عروس تا روز عقد بندرت صورت مي گيرد.
۴- پشت عقد و سياهه
            پس از مراسم شيريني خوردن ، دو خانواده در مذاكراتي رودر رو به بحث در مورد ميزان شيربها و ساير مخارج و احتياجات زمان عقد و عروسي مي پردازند. دو طرف ليستي را كه در آن  ميزان شيربها يا مبلغ مهريه كه اصطلاحا  آن را پشت عقد يا پشت نكاح نيز مي نامند و ساير احتياجات روز عقد و عروسي قيد شده است بين دو خانواده عروس و داماد رد وبدل نموده و با توافق و رضايت به امضا مسئولان يا بزرگان خانواده ها مي رسد . اين ليست كه سياهه (Siyaha) ناميده مي شود حتما به نام كلام الله مجيد مزين است .
۵- آو ازيفه (Ow Azifa)
      يك روز قبل از مراسم عقد داماد اجناسي از قبيل روغن، چاي ، قند ، برنج با چند راس گوسفند (كه به دست و پا و پيشاني آنها حنا بسته اند و معمولاگلوني -Golvani} پارچه بلند رنگارنگ{ نيز به گردن انها آويخته اند ) به همراه نوازندگاني كه با ضرب و كمانچه و سيني حاوي اسفند  دود شده است، روانه خانه عروس مي كند . اين كالاها و اجناس ارسالي داماد را اصطلاحا آو ازيفه مي گويند.
۶- آداب دس بوسو(Das Boso)
         پس از توافق و امضا قرارداد بين دو خانواده عروس و داماد ، خانواده داماد طبق قرار قبلي معمولا يك شب را جهت اداي احترام و كسب رسمي اجازه عروسي و اذن پدر دختر به منزل عروس مي روند . در اين شب پس از صرف چاي و شيريني ، براي آخرين بار يكي از بزرگان طايفه داماد ضمن كسب اجازه از بزرگان و پدر طايفه عروس با جملاتي چون: خدمت رسيديم تا با اجازه شما فلاني را به غلامي خود قبول كنيد ، به كسب اجازه نهايي و رسمي از پدر عروس مي پردازد و پدر دختر نيز معمولا به نشانه احترام با اظهاراتي چون : اختيار با خود شماست و انشالله مبارك است ، رضايت خود از اين وصلت را رسما در حضور ديگران اعلام مي دارد . بدنبال اعلام موافقت پدر عروس، داماد يا برادر داماد از بين جمع برخاسته و دست پدر دختر را به نشانه سپاس و احترام مي بوسد و حضار با فرستادن صلواتي ضمن تبريك به يكديگر به شادي و پايكوبي مي پردازند.

۷- حنا ونو(Hana Vano)
        در مراسم حنا ونو (Hana Vano) يا حنا بندان كه معمولا شب قبل از عقدي است كه ممكن است عروسي هم بدنبال آن باشد ، به دست و پاي تازه عروس و همچنين تعدادي از دختران جوان و زنان ، در خانه عروس حنا مي گذارند و عروس را براي روز عقد آماده مي كنند.
۸- زو گوشونه (Zo Goshona)
         در روز عقد با مواد و اجناسي كه داماد بنام آوازيفه به خانه عروس فرستاده است ، نهار مفصلي آماده مي كنند تا به پذيرايي از مدعوين  محدودي كه از خانواده عروس و داماد به مهماني مذكور دعوت شده اند ، بپردازند. صبح يا عصر همين روز توسط يكي از روحانيون ، صيغه عقد در خانه عروس جاري مي شود . جناب داماد بايستي هنگام جاري شدن صيغه عقد براي گرفتن بله از زبان عروس خانم معمولا يك قطعه طلا  همراه  خود داشته باشد تا به عروس خانم هديه كند ، اين هديه به زو گوشونه معروف است .
        معمولا جهيزيه عروس را نيز بعد از مراسم عقد به خانه داماد حمل مي كنند و رسيد آن را نيز دريافت مي نمايند. پس از مراسم عقد ممكن است بلافاصله عروسي انجام گيرد . در اين صورت با توافق طرفين همان روز عقد خانواده هاي عروس و داماد تعدادي از دوستان و آشنايان و اقوام خود را به خانه
9- مجمه - دس - بازنه و سازنه -  شوا
      در اولين روز زندگي مشترك عروس و داماد ، افرادي كه شام يا نهار مهمان عروس و داماد بوده اند . اقدام به ارسال سيني اي به نام مجمه -Majma) سيني مسي چرخي بزرگ و كنگره دار ( به خانه داماد مي كنند كه درون آن هدايايي براي زوج جوان از جمله كله هاي قند ، شاخه نبات، پارچه ، لباس ، پول و يا وسايل ديگر است . فردي كه هدايا را تحويل مي دهد انعامي نيز از دست مبارك داماد دريافت خواهد نمود.
       اخيرا با تلفيق و ورود سنن ديگر مناطق كشورمان به لرستان نيز عصر سومين روز عروسي را برخي با عنوان پاتختي جشن گرفته و كليه زنان خانواده هايي كه به عروسي دعوت شده بودند در خانه داماد بصرف چاي و شيريني گرد مي آيند تا هنگام پذيرايي هداياي خويش را نيز به عروس و داماد تقديم نمايند.
          در طول مراسم عروسي كه پيشتر هفت شبانه روز بود (و بعدا به سه شبانه روز رسيد و و اخيرا يك شبانه و ... ) جشني همراه با ساز و آواز و دهل لري و ضرب و كمانچه برگزار مي شود و به سنت ديرينه به شادي و پايكوبي و رقص هاي متنوع سنتي لري مي پردازند و اصطلاحا دس (Das) مي گيرند . مهمانان و بستگان درجه يك عروس و داماد با دادن مبالغي پول به بازنه( -Bazena  افرادي كه بازيكنان رقص هاي محلي و گروهي لري اند ( و سازنه  -Sazena)  نوازندگان ساز و ضرب و و كمانچه ( و چوپي كش -Chopi Kash )  يا سرچوپي به سردسته بازيكنان و فردي گفته مي شود كه جلو صف رقص محلي  لري ، دستمال را مي چرخاند و ريتم رقص هاي دو پا و سه پا و شونه شكي لري را هدايت مي نمايد(و همچنين سايرين شوا-Shava) شاباش ، مقداري پول بنشانه  تشويق و ترغيب است كه هنگام دادن آن با صداي بلند بنام صاحب پول به فرد مورد نظر داده و اصطلاحا به آن شاباش مي گويند)  مي دهند.
۱0- پاگشا ( Pa Gosha)
          پس از يك هفته از گذشتن مراسم عروسي ، خانواده عروس مهماني ترتيب داده و با حضور عروس و داماد و اقوام و آشنايان به پذيرايي از مهمانان و عروس و داماد مي پردازند ، اين پذيرايي را مراسم پاگشا (Pa Gosha) مي نامند . در اين مراسم نيز مجددا از طرف مادر و پدر عروس هداياي نفيسي به عروس تقديم مي شود .بدنبال اين مراسم ديگر افراد خانواده عروس وداماد بنوبت و با رعايت بزرگتري و كوچكتري ، ضمن  دعوت از عروس و داماد جوان به خانه خودشان اقدام به گشادن پاي زوج جديد فاميل يه منازل اقوام و آشنايان مي نمايند يا اصطلاحا عروس و داماد را با الگو گرفتن از مهماني اخير خانواده عروس ، پاگشا مي كنند .

چهارشنبه سیزدهم 7 1390

آب و هواي لرستان

يكي از اساسي ترين عوامل موثر در نوع معيشت ساكنين هر منطقه ، موقعيت جغرافيايي آن است . استان لرستان بعلت موقعيت خاص اقليمي از يك تنوع آب و هوايي به قرار ذيل برخوردار مي باشد ؛ 

آب و هواي سرد كوهستاني
در شمال و شمال غربي و شرق استان لرستان به دليل ارتفاعات 2000 متر به بالا ريزشهاي جوي اكثراً به صورت برف بوده و داراي زمستانهاي سرد و تابستانهاي معتدل مي باشد . بيشترين ميزان بارندگي در اين نواحي كه در فصول پاييز ، زمستان و بهار صورت مي گيرد بين 600 تا 800 ميلي متر در سال است . حداكثر و حداقل درجه حرارت در اين نواحي به ترتيب 22 + و 7- درجه سانتي گراد است .
شهرستان بروجرد و بخش هاي شمالي شهرستان خرم آباد ( الشتر – چغلوندي  ( هرو ) ، دلفان و شمال زاغه ) ، بخش هاي مياني حومه اليگودرز در اين ناحيه آب و هوايي واقع شده اند . 


آب و هواي مديترانه اي ( معتدل ) : در نواحي مركزي استان و در حد فاصل دو نوار سردسير و گرمسير آب و هواي مديترانه اي به صورت نوار پهني از شمال غربي به جنوب شرقي كشيده شده است اين منطقه داراي زمستانهاي ملايم و تابستانهاي نيمه گرم مي باشد . ريزشهاي جوي اغلب به صورت باران در فصول پاييز و زمستان و به ميزان قابل توجهي در بهار صورت مي گيرد .
شهرستان خرم آباد ، قسمتهايي از بخش ززو مازو و مركز شهرستان اليگودرز بطور كلي قسمتهاي مركزي استان جزء اين ناحيه محسوب مي شدند .


آب و هواي نيمه گرمسيري : 
نواحي جنوب و جنوب غربي به علت همجواري با جلگه خوزستان و مناطق استان ايلام داراي زمستانهاي معتدل و تابستانهاي گرم مي باشد . آب و هواي مساعد ، زمستان اين نواحي را بصورت قشلاق مناسبي براي عشاير لرستان و استانهاي همجوار درآورده است . قسمتهاي جنوبي خرم آباد و قسمتهاي جنوبي ززوماهرو و حومه شهرستان اليگودرز در اين محدوده آب و هوايي قرار دارد .

چهارشنبه سیزدهم 7 1390
X