اينجا ارسباران است، منطقه اي درشمال غربي كشور و درشمالي‌ترين قسمت استان آذربايجان شرقي كه ازكرانه رود ارس درمرزايران و كشور آذربايجان آغاز شده و 925 هزار هكتارعرصه را درشهرستان هاي كليبر، اهر، جلفا، ورزقان و مرند وقسمت كوچكي از استان اردبيل به خود اختصاص داده است.
جنگلهاي ارسباران ازانبوه ترين مناطق جنگلي محسوب مي شوند، به گونه اي كه ورود به آنها برخلاف جنگلهاي شمالي كشوربه آساني امكانپذير نيست.
ازآنجايي كه ارتفاع اين حوزه از130مترتا ارتفاع بيشتراز3 هزارمترازسطح رود ارس ادامه مي يابد، گونه هاي بلوط (سفيد و سياه) كنارممرز به عنوان مقاوم ترين گونه ها نسبت به شرايط سخت وسرد آب و هوايي، جلوه سبز و درخشنده اي به دامنه هاي پرشيب اين جنگلها بخشيده است.
بي دليل نيست كه ارسباران از سال 1976 به عنوان يكي از اندوختگاه‌هاي زيست سپهر يونسكو، مورد حمايت جهاني قرارگرفت وازحدود 30 سال پيش به عنوان مناطق شكار ممنوع و حفاظت شده مورد توجه بوده است. با اين حال جاي بسي تاسف است اگرحفظ واحياي اين منابع ارزشمند طبيعي كه مايه قدرت و فخرسرزمين ما هستند همچون ساليان گذشته مورد بي توجهي قرار بگيرد.

ارسباران از نظر ويژگي هاي اكولوژيك، حيات وحش وميراث فرهنگي مشخصه هاي ممتازي دارد و محل انحصاري رويش گونه هاي نادري ازگياهان درايران بوده است و يگانه زيستگاه يكي ازنادرترين پرندگان جهان به نام سياه خروس است.
حوزه آبخيزارسباران ازتنوع زيستگاهي غني است، به طوري كه تنها در منطقه حفاظتي حدود 98 گونه پرنده شناسايي شده است. علاوه برآن گونه هاي جانوري ديگرچون خرس قهوه اي، پلنگ، گراز، سياه گوش، كل وبز، شوكا، سياه خروس، انواع كبك وقرقاول و ديگر پرندگان و خزندگان نيزدرميان جنگلها، صخره ها و بيشه‌زارهاي منطقه زندگي مي كنند.
همچنين زمين جنگلهاي تحت حفاظت ارسباران، فلزي كمياب وپرارزش را درخود جاي داده كه بدون شك به دليل غلظت ودرجه خلوص، ازمعادن منحصربه فرد مس جهان به شمارمي رود.
جاذبه هاي طبيعي و تاريخي منطقه، شامل مراتع، چمنزار، چشمه هاي آب معدني وقلعه هاي باستاني نيزاگردستمايه سود جويان قرارنگيرد مي تواند با برنامه ريزي دقيق وايجاد امكانات و راههاي دسترسي مناسب، به توسعه صنعت گردشگري و اكوتوريسم دراين منطقه از كشور بسيار كمك كند....

 

كمپينگ و يا منطقة حفاظت شدة آينالو از توابع بخش خداآفرين شهرستان كليبر، با مختصات جغرافيايي 46 درجه و 47 دقيقه طول شرقي و 38 درجه و 53 دقيقه عرض شمالي، در فاصلة 45 كيلومتري شهر كليبر واقع شده و زير نظر سازمان محيط زيست شهرستان كليبر قرار دارد. اين محدودة حفاظت شده از شمال غربي به روستاي وايقان و از جنوب شرقي به روستاهاي بالان و بهروز محدود مي‌شود. ارتفاع آن از سطح دريا در حدود 1500 متر است و اقليمي معتدل و كوهستاني دارد. آب و هواي آن در فصل بهار و تابستان مطبوع و دلپذير و زمستان آن سرد است.

يكي از راه‌هاي دسترسي به آينالو از طريق جادة پارس آباد - جلفا مي‌باشد. راه‌هاي منتهي به منطقة حفاظت شدة آينالو نواري سبزرنگ از درختان و درختچه‌هاي بلند قامت مي‌باشد.
طبيعت اين محدوده بسيار زيبا و سحرانگيز است و هر بيننده‌اي را بر سر ذوق مي‌آورد.

اين كتيبه در سمت غرب روستاي متروكه نشتبان از توابع دهستان صائين و در 25 كيلومتري سمت غرب شهر سراب واقع شده است كتيبه بر بالاي كوه ير روي يك سنگ منفرد در كادري به ابعاد 80×110 سانتيمتر با 13 سطر مربوط به آرگيشتي دوم پسر روساي اول و با قدمتي به قرن هشتم قبل از ميلاد نقر شده است

كندوان در 50 كيلومتري جنوب غربي تبريز؛ يكي از روستاهاي دهستان سهند مي باشد كه در 18 كيلومتري جنوب اسكو، در دامنه سرسبز سلطان داغي واقع شده است. اين روستا طبق سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1375، 137 خانوار و 750 نفر جمعيت دارد كه به كار كشاورزي و دامداري و صنايع دستي اشتغال دارند. آنچه به كندوان هويت باستاني داده وجود 117 خانوار و منزل مسكوني در درون توده هاي مخروطي و هرمي شكل صخره اي است. روستاييان كندوان داخل اين توده ها براي خود خانه مسكوني، آغل، انبار و كارگاه ايجاد كرده اند.
معماري صخره اي، حاكي از صحنه هاي مبارزه و جدال انسان با طبيعت و در خدمت گرفتن صخره هاي طبيعي است. در معماري معمولي، به وسيله مصالح ساختماني گچ، آهك و خشت، هيئت اصلي بنا را به وجود مي آورند، در صورتي كه در معماري صخره‏اي فضاي مورد نظر در درون توده سنگ هويدا مي گردد و سنگ، مانند كالبدي، قشري مستحكم در اطراف اين فضا ايجاد مي كند.آنچنان كه آنوبانيني مشاهده كرد؛ روستاي كندوان داراي مسجد، حمام، مدرسه و آسيا مي باشد كه كران مسجد يكي از بزرگترين كران هاي روستا را تشكيل داده است. به دليل شكل مخروطي خاص، اغلب كران هاي داراي طبقات مختلف، از داخل با يكديگر ارتباط ندارند. كران ها عموما داراي دو طبقه بوده و در بعضي موارد سه و حتي چهار طبقه نيز در آنها ايجاد كرده اند.

ارتباط طبقات بالايي كرانها با خارج، از طريق پلكان هاي بسيار زيبايي از بدنه خود كران تامين گشته است. طبقه هم كف، اكثرا اصطبل بوده و طبقات دوم و سوم و چهارم به عنوان سكونت گاه استفاده مي شود. در بعضي موارد از طبقه چهارم به عنوان انبار نيز استفاده كرده اند. آبريزها اكثرا در كنار معابر و در خارج از كران ها و محيط مسكوني قرار داشته و هر چند خانواده به طور مشترك داراي يك آبريز هستند. آبريزها اكثرا داراي چند محل نشيمن و انباره مي‏باشد كه بستگي به شيب زمين دارد. به خاطر قطر و ضخامت زياد كران ها، ايجاد نورگير در طبقات پايين كار بسيار مشكلي است، بدين مناسبت نورگيرها اغلب در طبقات بالا واقع شده اند. جنس پنجره ها از چوب بوده اغلب به شكل شطرنجي و در آنها قطعات كوچك شيشه تعبيه شده است.
كندوان يكي از سه روستاي صخره‌اي جهان است كه اين موجب جذابيت بي‌نظير آن شده است. معماري روستاي كندوان و جاري بودن زندگي مردم در قالب بافت قديمي‌ آن يك استثنا در دنيا به حساب مي‌آيد. چرا كه ديگر در تركيه و آمريكا كسي در كاپادوكيه و داكوتا زندگي نمي‌كند. كندوان روستايي است بنا شده در صخره و تنها سازه اين دهكده را سنگ‌ها تشكيل مي‌دهند. خانه‌ها هرمي ‌شكل هستند و براي دام‌ها نيز حفره‌هايي در سنگ‌ها بنا شده است.آثار معماري صخره اي در اغلب نقاط جهان به چشم مي خورد كه در اكثر آنها اكنون ديگر سكنه اي زندگي نمي كند؛ ولي معماري صخره اي از نوع كندوان فقط در يك منطقه ديگر در روي زمين ايجاد شده و آن در دره زيباي گورمه تركيه است.
كندوان منطقه‌اي ييلاقي از رشته كوه‌هاي سهند است كه مراتع سرسبزش عشاير زيادي را به آن جا مي‌كشاند. چشمه آب معدني كندوان نيز يكي از جاذبه‌هاي اين روستاي ۶ هزار ساله محسوب مي‌شود. آب اين چشمه با كمترين درصد سنگيني براي درمان بيماري‌هاي كليوي بسيار مفيد است

 

كوه سهند واقع در استان آذربايجان شرقي به ارتفاع 3772 متر بعد از سبلان به ارتفاع 4800 متر و آرارات به ارتفاع 3913 تا 5154 متر سومين قله مرتفع منطقه مي باشد . دامنه هاي اين كوه را 25 فرسنگ تخمين مي زنند . اين كوه سرچشمة رودخانه هاي اوجان ، مهران رود ، سهند و آلمالو است كه عمده آب مشروب شهر تبريز از چشمه ها و سيلابها و ذخائر ارضي اين كوه تامين مي گردد.

 

قيز قالاسي (قلعه دختر) در ميانه كه به شمار 870 جزو آثار ملي محسوب مي شود ، برروي كوهي در دو كيلومتري شمال قيز كؤپروسو و به شكل كثيرالاضلاع غيرمنتظم آجري بنا شده است. اين دژ مشتمل بر سه قسمت است: طبقه اول ديواري يكسره ، طبقه دوم حفاظ داخلي و طبقه سوم مقر اصلي فرماندهي. بناي اين قلعه مربوط به قرن 7 هجري است. ديوار قلعه داراي دو مدخل مي باشد كه هر كدام سه متر بلندي دارند و در بالاي يكي از اين مدخلها كتيبه اي روي سنگ نوشته شده كه خطوط آن بر اثر مـرور زمان و سوانـح طبيعي محو شده است.
(www.miyaneh.com)

23 پل ميانه كه با نامهاي شهر كؤپروسو(پل شهري) ، پل راه آهن و پل ميانه معروف است ، نه تنها از نظر هنري شبيه 33 پل اصفهان است ، بلكه قدمت ساخت آن نيز به همان اندازه است. اين پل در‌١٢ كيلومتري جنوب شهر ميانه نرسيده به ايستگاه راه آهن و روستاي تازه‌كند پائين قرار دارد. اين پل روي رودخانه شهري كه يكي از شاخه‌هاي قزل اوزن است ، ساخته شده است
طول اين پل ‌٢٦٠ متر و عرض آن ‌7.9 متر و داراي ‌٢٣ دهانه به عرض 6.7 متر با طاقي جناغي به ارتفاع حدود ‌2٥/٥ متر است. مصالح آن آجر است ولي از پايه سنگي استوار شده است. قدمت اين پل به دوره صفويه مي‌رسد و معماري به نام خواجه شمس الدين محمد جويني ، طراح آن بوده است. اين پل با شماره ثبت ‌٨٧٢ در فهرست آثار ملي ثبت شده است.

بندر شرفخانه يكي از بنادر مهم درياچه اروميه‌است. اين بندر در شهرستان شبستر استان آذربايجان شرقي واقع است و فاصله آن از شهر شبستر ۲۰ كيلومتر و از شهر تبربز حدود ۹۰ كيلومتر است. اين بندر در مسير قطار تبريز-ديزج خليل-شرفخانه-سلماس قرار دارد.

اين بندر داراي آب و هواي معتدل و باغات سرسبز ميوه‌است. از آثار تاريخي اين بندر مي‌توان به اسكله تال اشاره كرد.
بندرشرفخانه داراي امكاناتي چون كمپ ساحلي، كشتيراني و قايقراني تفريحي، هتل پنج ستاره و ديگر امكانات معمول گردشگري است.

 

بازار تبريز

همان‌طور كه مي‌دانيد كشور بزرگ و ميهن عزيزمان ايران، سرزمين به يادگار مانده از (كوروش بزرگ)، " ترين‌هاي" بسياري را در خود جاي داده كه داراي شهرت جهاني هستند. از اين ميان مي‌توان به " بازار تبريز " به عنوان (بزرگ‌ترين بازار سرپوشيده جهان) اشاره كرد.

شهر تبريز به مناسبت قرار گرفتن در مسير جاده ابريشم از ديرباز مركز مبادله كالا ميان خاور دور و اروپا بوده‌ و وصف بازار‌هاي آن در خاطرات بسياري از بازرگانان و جهان‌گردان آمده‌است.

"ابن بطوطه" سياح مشهور كه در سال 731 ه.ق. وارد تبريز شده مي‌گويد: «بازار تبريز يكي از بهترين بازارهايي بود كه من در همه شهرهاي دنيا ديده‌ام... من به بازار جواهريان رفتم، بس كه از انواع جواهرات ديدم چشمم خيره گشت». "تاورنيه" نيز در سال 1046 ه.ق. از بازار تبريز ديدن كرده و آن را ستوده است.
"شواليه شاردن "CHARDIN فرانسوي نيز تبريز را داراي عالي‌ترين بازارهاي آسيا دانسته و با اظهار شگفتي از گنبدهاي زيبا و طاق‌هاي ديدني، بازار هشت‌گوش و وسيع قيصريه را زيباترين بخش بازار تبريز دانسته است.
"حمدالله مستوفي" مورخ و جغرافي‌دان معروف قرن هشتم، ضمن تعريف خوبي و فراواني غلات و ميوه‌هاي تبريز و اشاره به مزيت پاره‌اي از انواع مخصوص گلابي، سيب، زردآلو و انگور آن، مردم اين شهر را اعم از فقير و غني اهل كسب و داد و ستد معرفي كرده و يادآور شده كه در آن ديار متمول بسيار است.»

بازار تبريز كه به عنوان يكي از شاهكارهاي معماري ايراني شناخته مي‌شود، در سال ۱۱۹۳ ه.ق. بر اثر زلزله با خاك يكسان شد، اما طولي نكشيد كه به همت مردم شهر بازسازي گشت.

بازار تبريز هم اكنون به طول يك كيلومتر بزرگ‌ترين مجموعه سرپوشيده دنياست كه در سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملي ثبت شده‌است.

طاق‌ها و گنبدهاي گچ‌بري شده و مزين به نقش‌ و نگار بلند آن، سازه‌هاي آجري به هم پيوسته، آرايش دكان‌ها، كثرت تيمچه‌ها، وجود انواع مشاغل و تعداد زيادي مدرسه و مسجد كه در كنار سرا‌هاي بازرگاني قرار گرفته‌اند، اين بازار را نمونه‌اي عالي از محيط تجارت و زندگي اسلامي و شرقي بدل ساخته‌است.

بزرگ‌ترين گنبد اين بازار، گنبد تيمچه مظفريه ‌است و از مهم ترين تيمچه‌هاي فعلي بازار تبريز مي‌توان به: تيمچه امير ، تيمچه مظفريه ، تيمچه شيخ كاظم ، تيمچه گرجيلر ، تيمچه حاج صفر علي ، تيمچه ميرزا شفيع ، تيمچه حاج رحيم ، تيمچه حاج مير ابوالحسن و... اشاره كرد.
در همه اين بازارها، تيمچه‌ها، سراي‌ها و چهارسوهايي هست كه حجره‌ها و مغازه‌هاي آن‌ها مركز عمده فروشي اجناس گوناگون داخلي و خارجي است.

مقدمات يونسكو براي "ثبت بازار تبريز در آثار جهانى"

كارشناسان يونسكو براى فراهم كردن مقدمات ثبت بازار تبريز در آثار جهانى از اين بازار ديدن كرده‌اند.
به گفته كارشناسان، هم اكنون پرونده بازار تبريز در سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى در حال بررسى است و در صورت تكميل مراحل قانونى، اصلى‌ترين گزينه ايران به منظور ثبت در فهرست آثار جهانى براى سال آينده ميلادى خواهد بود.

بازاريان تبريز در طول ۱۰ سال گذشته بيش از ۹۰ درصد بافت فرسوده اين اثر تاريخى را مرمت كرده و در اين مدت حدود ۲ ميليارد تومان هزينه كرده اند.

اين بازار منحصر به فرد با وجود گذشت صدها سال اهميت تجارى خود را از دست نداده، به طورى كه هم اكنون ۸۰ درصد شريان اقتصادى منطقه در اين بازار جريان دارد.

زمان ساخت و پيشينه تاريخى بازار تبريز معلوم نيست چرا كه به دليل وقوع ۱۱ زلزله مخرب در تاريخ تبريز، اين مجموعه بارها تخريب و از سوى مردم و حاكمان محلى بازسازى شده است. اما اسناد تاريخى نشان مى دهد معمارى بازار كنونى تبريز مربوط به اواخر دوره زنديه و اوايل سلسله قاجار است. در واقع به دنبال وقوع آخرين زلزله مخرب در تبريز به سال ۱۱۹۳ ه.ق. اين بازار براى چندمين بار در طول تاريخ بازسازى شده و بر راسته‌ها و تيمچه‌هاى آن افزوده شده است.

گردآورنده: بابك گنجي زاده طاري

منابع:
http://fa.wikipedia.org
http://www.iran-newspaper.com

 

اين كليسا مربوط به قرن 10 تا 12 ميلادي است. اين كليساي بسيار زيبا وديدني در منطقه اي ييلاقي وسرسبز در 11 كيلومتري شمال شرق جلفا در كنار رود ارس قرار دارد.

X