سفر به شهر آجر

دزفول


بهار خنك امسال شايد بهترين فرصت براي سفر به جنوب ايران باشد كه اين روزها بهترين آب و هواي سال را تجربه مي كند. معتدل، سرسبز و لطيف. اگر تصميم داريد تا در روزهاي باقي مانده از نوروز سري به جنوب ايران بزنيد، پيشنهاد مي كنيم سفر به دزفول را از دست ندهيد كه اين سفر مي تواند هم ميل طبيعت گردي شما را پاسخ بدهد و هم ذوق تاريخي تان را.


 

دزفول نمايشگاه آجرهاي ايران است. شهري كه با پيشينه تاريخي چند هزار ساله خود يكي از قديمي ترين شهرهاي استان خوزستان به شمار مي‌رود و البته يكي از گردشگر پذيرترين آنها كه هميشه مورد توجه شرق شناسان دنيا بوده است.

دزفول

كاوشگران غربي معتقدند كه اولين امپراطوري گسترده كشور عيلام و به عبارتي اولين حكومت ايراني در محل دزفول فعلي قرار داشته است.  تپه‌هاي باستاني چغاميش هم با قدمت چهار هزار سال پيش از ميلاد مسيح، گنجينه اطلاعات كاملي از دورانهاي متعلق به هفتمين هزاره پيش از ميلاد تا شكوفايي كامل تمدن شوش است و در آن آثار يك شهر باستاني ساخته شده از خشت هاي پخته متعلق به عصر پيدايش خط به چشم مي خورد. به اين ترتيب مي‌توان گفت كه دزفول اولين مركز خط و كتابت در ايران است.

دزفول

هلن كانتر عضو هيات عمليات حفاري و باستان شناسي چغاميش معتقد است كه تپه چغاميش دزفول شهري از سپيده دم تاريخ است كه در دوره‌هاي مختلف ويژگي هاي برجسته اي داشته است. مثل دانشگاه بزرگ جندي شاپور، به عنوان اولين و بزرگترين مركز آموزش پزشكي، فلسفه و نجوم در روزگار ساسانيان كه در آن دانشمنداني از سراسر دنيا به تحقيق و تدريس مي‌پرداختند.

روزگار قديم دزفول

دزفول شهر هزار و يك نام است. آوان، اندامش، قصر روناش و دژپل معروف ترين اسامي اين شهر هستند كه آخرين آنها، يك كلمه پهلوي است و از پلي كه در زمان شاپور اول ساساني با استفاده از اسراي رومي در دزفول ساخته شده، گرفته شده است. نام امروزي دزفول هم معرب همين كلمه است.

دزفول

اما شايد مهم تر از همه اين ها، لقب شهر آجر باشد كه به گستردگي استفاده از آجر در اين منطقه اشاره دارد. در دزفول تا چشم كار مي كند، آجرچيني به سبك «خوون» به چشم مي خورد كه بعد از دزفول بيشترين نمونه آن را مي توان در شوشتر ديد.

اين نوع آجركاري در دوره صفويه توسعه فراواني پيدا كرد و تا اواخر دوران قاجاريه و پهلوي اول ادامه داشت. اما سالهاي 1330 هجري شمسي تا 1340 را مي‌توان دهه كنار گزاردن اين هنر با ارزش و جايگزيني آجر مستطيل شكل غربي و مصالح ديگر دانست.

دزفول

پيش از آن برج‌ها و زيگوراتها و كاخ‌هاي دزفول و حتي زيگورات ايلامي چغازنبيل كه قديمي ترين بناي شناخته شده در ايران به شمار مي‌رود، با خشتهايي بزرگ و ضخيم ساخته مي شدند. در دوره هخامنشيان از آجر لعابدار در ديوارهاي كاخ آپادانا و قصر شوش استفاده شده كه آنها نيز داراي ابعاد بزرگي هستند.

اما قديميترين ابعاد و اندازه آجر در شهر دزفول متعلق است به آجرهاي پل باستاني ساساني كه ساخت آن را به شاپور اول نسبت مي‌دهند. اين پل در قسمت پايين بر روي پايه‌هاي سنگي باربر و در قسمت فوقاني با آجر مربع شكل دوره ساساني بنا شده است.

دزفول

در دزفول، بناها بين شش تا هفت متر ارتفاع دارند و در آنها تزئينات متنوع و زيباي آجري به چشم مي خورد. پوشش ساختمانها عموما طاق و قوسي و از نوع پنج و هفت و نيم دايره است و قدمت عمومي بناها به دوره‌هاي قاجار و پهلوي نسبت داده مي‌شود. البته آثاري از دوره صفوي نيز در اين بافت كهن وجود دارد و تك آثاري بسيار نفيس همچون پل قديم و آسياب‌ها به دوره ساساني مرتبط است.

سه شنبه نوزدهم 7 1390
X